1. Trang chủ >
  2. Giáo Dục - Đào Tạo >
  3. Cao đẳng - Đại học >

Xu hướng vận động của chủ nghĩa tư bản

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.75 MB, 205 trang )


Chương 7: Chủ nghĩa tư bản độc quyền và chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước
105
của mâu thuẫn giữa các nước ấy trước hết là cuộc đấu tranh thương mại, cạnh tranh giữa các công ty xuyên quốc gia dưới nhiều hình thức, trên thị trường chứng khốn, nơi đầu tư có lợi…
Bốn là, mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội. Mâu thuẫn này là mâu thuẫn xuyên suốt thời đại quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi
toàn thế giới. Chế độ xã hội ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ khiến chủ nghĩa xã hội tạm thời lâm vào thối trào, nhưng bản chất thời đại khơng hề thay đổi. Mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tư bản và
chủ nghĩa xã hội vẫn tồn tại một cách khách quan.

7.4.3. Xu hướng vận động của chủ nghĩa tư bản


Chủ nghĩa tư bản trong q trình phát triển của nó, một mặt đã thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển rất mạnh mẽ. Mặt khác làm cho mâu thuẫn cơ bản của nó thêm gay gắt.
Ngày nay, chủ nghĩa tư bản hiện đại đang nắm ưu thế về vốn, khoa học, công nghệ, thị trường, đang có khả năng thích nghi và phát triển trong chừng mực nhất định; chủ nghĩa tư bản
cũng đã buộc phải thực hiện một số điều chỉnh giới hạn về quan hệ sản xuất, trong khuôn khổ của chủ nghĩa tư bản, song không thể khắc phục nổi những mâu thuẫn vốn có của nó, khơng thể vượt
qua giới hạn lịch sử của nó.
Mặt khác, các quốc gia độc lập ngày càng tăng cường cuộc đấu tranh để tự lựa chọn và quyết định con đường phát triển tiến bộ của mình. Chủ nghĩa xã hội trên thế giới, từ những bài
học thành công và thất bại cũng như từ khát vọng và sự thức tỉnh của các dân tộc, có điều kiện và khả năng tạo ra bước phát triển mới. Vì vậy, sớm hay muộn chủ nghĩa tư bản cũng sẽ bị thay thế
bằng một chế độ mới, cao hơn - xã hội cộng sản chủ nghĩa mà giai đoạn thấp là chủ nghĩa xã hội.
TÓM TẮT NỘI DUNG CHƯƠNG
1. Chủ nghĩa tư bản độc quyền Sự phát triển của lực lượng sản xuất, tự do cạnh tranh, khủng hoảng kinh tế và sự thoả
hiệp giữa các công ty tư bản lớn đã làm xuất hiện CNTB độc quyền. CNTB độc quyền có những đặc điểm kinh tế cơ bản là:
- Tập trung sản xuất dẫn đến việc hình thành các tổ chức độc quyền là đặc điểm kinh tế cơ bản nhất, quyết định bản chất của CNTB độc quyền và chi phối các đặc điểm khác của CNTB độc
quyền. - Độc quyền trong công nghiệp và trong ngân hàng làm xuất hiện tư bản tài chính.
- Khi quy mơ nền kinh tế rất lớn sẽ dẫn đến việc xuất khẩu tư bản. - Xuất khẩu tư bản sẽ dẫn đến việc phân chia thế giới về kinh tế.
- Việc phân chia về kinh tế không đáp ứng được yêu cầu của các nước đế quốc, do vậy dẫn
đến việc phân chia thế giới về lãnh thổ.
2. Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước: Những nguyên nhân làm xuất hiện CNTB độc quyền nhà nước:
- Do quy mô, cơ cấu nền kinh tế ngày càng lớn nên cần có sự điều tiết của nhà nước.
Chương 7: Chủ nghĩa tư bản độc quyền và chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước
106
- Có những ngành nghề mà tư bản tư nhân không muốn kinh doanh nhưng vì lợi ích chung nên phải có nhà nước tham gia.
- CNTB ngày càng phát triển thì mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt nên nhà nước phải can thiệp để điều tiết những mâu thuẫn đó.
- Các quan hệ kinh tế quốc tế ngày càng phức tạp nên cần có sự điều tiết của nhà nước để có hiệu quả tốt hơn.
Bản chất của CNTB độc quyền nhà nước Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là sự kết hợp sức mạnh của các tổ chức độc quyền tư
nhân với sức mạnh của nhà nước tư bản thành một thiết chế và thể chế thống nhất nhằm phục vụ lợi ích của các tổ chức độc quyền và cứu nguy cho chủ nghĩa tư bản.
Hình thức chủ yếu của CNTB độc quyền nhà nước: - Sự kết hợp về con người giữa tổ chức độc quyền và nhà nước tư sản.
- Sự hình thành và phát triển của sở hữu nhà nước. - Sự điều tiết kinh tế của nhà nước tư sản là hình thức biểu hiện quan trọng, đặc trưng của
CNTB độc quyền nhà nước.
3. Những biểu hiện mới của CNTB ngày nay: CNTB ngày nay có những biểu hiện mới cho phù hợp hơn với tình hình phát triển của nền
kinh tế thế giới và của chính các nước tư bản, thể hiện trong các đặc điểm kinh tế của CNTB độc quyền và trong cơ chế điều tiết kinh tế của nhà nước.
Thực tế CNTB có sự tiếp tục thay đổi theo hướng tiến bộ hơn nhưng vẫn không vượt khỏi khuôn khổ của phương thức sản xuất TBCN vẫn trên cơ sở chiếm hữu tư nhân TBCN về tư liệu
sản xuất, vẫn là sự thống trị của quan hệ sản xuất TBCN, sự thống trị của giai cấp tư sản. Tóm lại CNTB đã đạt được nhiều thành tựu rất lớn về phát triển lực lượng sản xuất, xã hội
hoá sản xuất, chuyển sản xuất nhỏ thành nền sản xuất lớn hiện đại. Tuy nhiên trong lòng nó còn nhiều mâu thuẫn mà khơng thể giải quyết được. Vì thế CNTB khơng phải là tuyệt đối vĩnh viễn,
cuối cùng. Nó sẽ được thay thế bằng phương thức sản xuất mới tiến bộ hơn.
CÂU HỎI ƠN TẬP
1. Trình bày những ngun nhân hình thành và bản chất của CNTB độc quyền. 2. Phân tích những đặc điểm kinh tế của CNTB độc quyền và những biểu hiện mới của
CNTB độc quyền ngày nay. 3. Tại sao xuất hiện CNTB độc quyền nhà nước? Những hình thức chủ yếu của CNTB độc
quyền nhà nước là gì? 4. CNTB đã đạt được những thành tựu cơ bản nào?Mâu thuẫn cơ bản của CNTB được biểu
hiện cụ thể như thế nào?
Chương 8: Quá độ lên CNXH và cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam
107
CHƯƠNG VIII: QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CƠ CẤU KINH TẾ NHIỀU THÀNH PHẦN TRONG THỜI KỲ QUÁ
ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU SINH VIÊN CẦN NẮM VỮNG
Nắm được những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về tính tất yếu của phương thức cơng sản chủ nghĩa và về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Trên cơ sở đó vận dụng vào
Việt Nam để thấy tính tất yếu, khả năng, tiền đề và đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Hiểu được cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách kinh tế nói chung và chính sách kinh tế nhiều thành phần ở Việt Nam trong thời kỳ quá độ.
Nắm được quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam đối với việc sử dụng các thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ và sự vận động phát triển của các thành phần kinh tế trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
NỘI DUNG
8.1. THỜI KỲ QUÁ ĐỘ VÀ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 8.1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin về thời kỳ quá độ lên CNXH

8.1.1.1. Quan điểm của Mác và Ăng ghen:


Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.pdf) (205 trang)

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay
×