1. Trang chủ >
  2. Luận Văn - Báo Cáo >
  3. Khoa học xã hội >

Mở rộng cấu trúc đề - thuyết theo quan hệ ngữ đoạn

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (346.86 KB, 65 trang )


25
Rắn là một lồi bò sát, khơng chân. Ba ví dụ trên, ví dụ
22
có đề tài nêu lên đối tượng là một cá thể. Ví dụ
23
có đề tài nêu lên đối tượng là một cá nhân. Ví dụ
24
có đề tài nêu lên đối tượng là một tập hợp một tập hợp gồm hai mươi hai người. Ví dụ
25
có đề tài nêu lên đối tượng là một chủng loại.

2.2.2. Đề khung


Đề khung là loại đề nêu lên một giới hạn về không gian, thời gian hay điều kiện mà nội dung được triển khai ở phần thuyết có hiệu lực.[6]
Ví dụ:
26
Năm nay thì đói to đấy.
27
Trong vườn trồng tồn cam.
28
Con này hễ đã lên tiếng thì y như là có kẻ gian vào nhà. Ví dụ
26
, “Năm nay” là một đề khung nêu lên giới hạn một phạm vi về thời gian.
Ví dụ
27
, “Trong vườn” là một đề khung nêu lên giới hạn một phạm vi về không gian.
Ví dụ
28
, “Con này hễ đã lên tiếng” là phần đề khung nêu lên một điều kiện có tính chất khẳng định.

2.3. Mở rộng cấu trúc đề - thuyết theo quan hệ ngữ đoạn


Câu tiếng Việt có thể được cấu tạo bằng một cấu trúc đề − thuyết. Bên cạnh đó, cấu trúc câu còn có thể mở rộng theo quan hệ ngữ đoạn bằng cách thêm vào cấu trúc
đề − thuyết đã có một, một vài phần đề, một, một vài phần thuyết, hay một, một vài cấu trúc đề - thuyết. Kết quả thu được của việc mở rộng cấu trúc cú pháp theo
quan hệ ngữ đoạn là các hiện tượng ghép: ghép đề, ghép thuyết, ghép đề − thuyết, mà phương thức ngữ pháp được sử dụng ở đây là trật tự tuyến tính hay kết
từ. [6] Khi câu có hiện tượng ghép đề − thuyết mà một vế là mỗi cấu trúc đề - thuyết thì
mỗi cấu trúc đó là một cú cú là cấu trúc đề − thuyết dưới bậc câu.
21
Để dễ dàng trong cách trình bày cấu trúc cú pháp của câu tiếng Việt bằng sơ đồ, chúng tôi quy ước về chữ viết tắt:
Đề tài bậc câu, cú thì được ký hiệu là: ĐT Đề tài bậc tiểu cú thì được ký hiệu là: đt
Đề khung bậc câu, cú thì được ký hiệu là: ĐK Đề khung bậc tiểu cú thì được ký hiệu là: đk
Đề tình thái bậc câu, cú thì được ký hiệu là: ĐTh Đề tình thái bậc tiểu cú thì được ký hiệu là: đth
Thuyết bậc câu, cú thì được ký hiệu là: T Thuyết bậc tiểu cú thì được ký hiệu là: t
Thuyết tình thái bậc câu, cú thì được ký hiệu là: TTh Thuyết tình thái bậc tiểu cú thì được ký hiệu là: tth
Cú được ký hiệu là: C’ Cú thứ nhất của câu được ký hiệu là: C’
1
Cú thứ hai của câu được ký hiệu là: C’
2
Cú thứ ba của câu được ký hiệu là: C’
3
Cú thứ tư của câu được ký hiệu là: C’
4
. Ta xét các ví dụ sau:
29
Lý cựu, phó lý, thủ quỹ châu đầu trên lớp bát đĩa đầy nhặng xanh. Ngơ Tất Tố
ĐT
1
ĐT
2
ĐT
3
T Ví dụ này có ba phần đề, mỗi phần đề có một chức năng ngang nhau và độc lập
với nhau. Cả ba phần đề đều là 3 đề tài, mỗi đề tài nêu lên một đối tượng về một cá nhân. “Lý cựu” là đề tài thứ nhất, “phó lý” là đề tài thứ hai, “thủ quỹ” là đề tài
thứ ba. Đây là câu có hiện tượng ghép đề.
30
Đồng đăng có phố Kỳ Lừa, có nàng Tơ Thị, có chùa Tam Thanh. Ca dao
22
ĐT T
1
T
2
T
3
Trong ví dụ này, phần thuyết được mở rộng theo quan hệ ngữ đoạn thành ba phần: “có phố Kỳ Lừa” là thuyết một, “có nàng Tơ Thị” là thuyết hai, “có chùa
Tam Thanh” là thuyết ba. Đây là hiện tượng ghép thuyết.
31
Lão Hạc đang vật vã trên giường, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch. Nam cao
ĐT T ĐT T ĐT T
C’
1
C’
2
C’
3
Ví dụ này có ba cú, có quan hệ ngữ pháp đẳng lập, được ghép với nhau bằng trật tự tuyến tính.

2.4. Phức tạp hố cấu trúc đề - thuyết theo quan hệ đối vị


Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.doc) (65 trang)

×